Yipao jest kolumbijską tradycją, ale również środkiem transportu, indentyfikującym kulturę Eje Cafetero (Regionu Kawy). Wyraz ‘yipao’ nie istnieje w Słowniku Hiszpańskiej Akademii Królewskiej. Jest on tzw. barbaryzmem, pochodzącym od określenia ‘jeep Willy’s’, czyli pojazd, który udaje się spakować w sposób niewyobrażalny. W Kolumbii bardzo popularne są yipaos wypełnione góralami, kiśćmi platanów, juką, workami z kawą… Dla mnie jest to zawsze prawdziwy spektakl, gdyż wydaje mi się, że cała góra spadnie, ale nie... Nigdy się tak nie dzieje, bo Kolumbijczycy są ekspertami i artystami w pakowaniu tego samochodu.
Jeep Willy’s jest samochodem terenowym, produkowanym w Stanach Zjednoczonych, z przeznaczeniem na wojnę. Po zakończeniu II Wojny Światowej i wojny w Korei, Amerykanie zapchali się tymi samochodami i zaczęli je bardzo tanio sprzedawać krajom Trzeciego Świata, w tym Kolumbii. Willy’s są pojazdami lekkimi, przygotowanymi do pokonywania dróg nieasfaltowanych, bez nawierzchni, gór, skalistego podłoża, pustyń z wydmami i bagnistych puszczy.
Pierwszym kierowcą jeep’a Willy’s w departamencie Quindío (Kolumbia) był Mario Jaramillo Arango, który na pytanie „Ile osób mieści się w jeep’ie?” odpowiadał: „Wszyscy, którzy zdołają dotknąć grubym palcem stopy podłogi samochodu”.
Rolnicy wprowdzili początkowo do swojego słownika wyraz ‘yipao’ jako określenie ilości produktu, którym chcieli handlować, np.: „Sprzedam yipao platanów, które przywiozłem z gospodarstwa”, „ Kupię yipao juki z Quindío, aby zawieźć ją do Bogoty”, „Przywieź mi yipao zbieraczy kawy na plantację”. W ten sposób, ludzie zaadoptowali to dziwne określenie.
Jeep Willy’s odegrał istotną rolę i pomógł kolumbijskiemu rolnikowi w jego codziennej walce z górami. Wyjeździł drogi, wjechał do puszczy, wypłynął na regionalną gospodarkę, transportując towary rolne i tych, którzy je produkowali. To wszystko, co woził, wystawało z samochodu i nie było przykryte ani kapą, ani żadnym namiotem i to właśnie stanowiło cały jego urok.
Willy’s używane były absolutnie do wszystkiego, ale ich najbardziej charakterystycznym zająciem był transport podczas przeprowadzki wiejskich rodzin, tak zwany coroteo. W samochodzie mieściło się to wszystko, co znajdowało się w gospodarstwie: maszyna do szycia, łóżka, materace, meble wypoczynkowe, ławki z jadalni, pierzyny, bujany fotel, garnki, rośliny, klatki z kurami, lampy, ustęp, świnia, pies, kot, portrety dziadków, nocnik, obraz Najświętszego Serca Chrystusowego i Dzieciątka Jezus i wreszcie wszystkie inne przedmioty, znajdujące się w domu. Układano je na jeep’ie, a na ich szczycie siadała para rolników i ich dzieci.
Obecnie, tradycja yipao podtrzymywana jest dalej. Mimo czasów modernizmu, we wszystkich miasteczkach Quindío spotkać można na drogach samochody Willy’s, wypełnione platanami, kawą lub ludźmi. Są one bowiem jedną z najbardziej autentycznych form kolumbijskiego folkloru.
Wiejskie merengue „Przeprowadzka”, w interpretacji Grupy Bandola:
Jeśli zamierzasz się przeprowadzić, udaj się na plac, Tam znajdziesz dobrego ‘yipeto’, w którego spakujesz cały dom (bis) Zatrudnisz ‘careperro’, który ma model 54 Albo ‘pichirilo’, którym kieruje ‘caregato’ (bis)
Jeśli zamierzasz się przeprowadzić, przywiąż dobrze wszystkie rzeczy Żeby nie porysować mebli i nie rozbić zlewozmywaka Ułóż wszystkie przedmioty jeden na drugim i po bokach I pokaż całemu miasteczku, jak się robi porządny ‘yipao’
Nie, nie, to się nie zmieści
To nic więcej jak: trzy szafy, stół, un chifonier Cztery łóżka, dwa stoliki nocne i singer do szycia, Maszyna do mielenia kawy, rośliny i lodówka, Naczynia z kuchni i piecyk esso
Nie, nie, to się nie zmieści
Dwa kufry, lustro, meble i neseser Pościel, kołdry, zasłony i bufet, Serce Chrystusowe, Matka Boska, nocnik Rama łóżka, deski i Indianin do natilli
Jeśli zamierzasz się przeprowadzić, tak mówi piosenka Posłuchaj uważnie ostatniej rady: Zrób to w nocy, bo zawsze znajdzie się jakiś ciekawski Żeby nie widział dziur i plam na materacu.
Wyjaśnienia: plac – centralne miejsce w miasteczku ‘yipeto’ – yipao ‘careperro’ – przezwisko kierowcy pojazdu o twarzy podobnej do psa model 54 – jeep, rocznik 54 ‘pichirilo’ – samochód w złym stanie technicznym ‘caregato’ – przezwisko kierowcy pojazdu o twarzy podobnej do kota un chifonier – stolik z szufladkami singer – marka maszyny do szycia esso – marka piecyka Serce Chrystusowe – obraz, który każdy religijny Kolumbijczyk ma w domu Indianin do przygotowania natilli – miedziane naczynie do przygotowania natilli (deser przypominający budyń)
Napisz komentarz
- Prosimy o
wpisywanie komentarzy związanych z treścią artykułów. - Ataki słowne i wulgaryzmy
zostaną usunięte. - Prosimy nie
używać tego portalu do promocji swojej strony internetowej.
Komentarze
Yipaos (Dodane przez Vladimir Orjuela w dniu - 2006-04-14 18:45:49)
Excelente Pagina,
desearia unas Fotografias de los Yipaos en la Plaza de Calarca, donde se aprecian en gran numero, gracias,
Vlado
Unicos (Dodane przez Vladimir Orjuela w dniu - 2006-04-14 18:44:14) Excelente Pagina, me encantaria ver fotografias de Yipaos en la Plaza de Calarca, donde se aprecian en gran numero.
Taka jest Kolumbia 
Yipao jest kolumbijską tradycją, ale również środkiem transportu, indentyfikującym kulturę Eje Cafetero (Regionu Kawy). Wyraz ‘yipao’ nie istnieje w Słowniku Hiszpańskiej Akademii Królewskiej. Jest on tzw. barbaryzmem, pochodzącym od określenia ‘jeep Willy’s’, czyli pojazd, który udaje się spakować w sposób niewyobrażalny. W Kolumbii bardzo popularne są yipaos wypełnione góralami, kiśćmi platanów, juką, workami z kawą… Dla mnie jest to zawsze prawdziwy spektakl, gdyż wydaje mi się, że cała góra spadnie, ale nie... Nigdy się tak nie dzieje, bo Kolumbijczycy są ekspertami i artystami w pakowaniu tego samochodu. 
Pierwszym kierowcą jeep’a Willy’s w departamencie Quindío (Kolumbia) był Mario Jaramillo Arango, który na pytanie „Ile osób mieści się w jeep’ie?” odpowiadał: „Wszyscy, którzy zdołają dotknąć grubym palcem stopy podłogi samochodu”.
Willy’s używane były absolutnie do wszystkiego, ale ich najbardziej charakterystycznym zająciem był transport podczas przeprowadzki wiejskich rodzin, tak zwany coroteo. W samochodzie mieściło się to wszystko, co znajdowało się w gospodarstwie: maszyna do szycia, łóżka, materace, meble wypoczynkowe, ławki z jadalni, pierzyny, bujany fotel, garnki, rośliny, klatki z kurami, lampy, ustęp, świnia, pies, kot, portrety dziadków, nocnik, obraz Najświętszego Serca Chrystusowego i Dzieciątka Jezus i wreszcie wszystkie inne przedmioty, znajdujące się w domu. Układano je na jeep’ie, a na ich szczycie siadała para rolników i ich dzieci. 