Prekolumbijskie kultury zamieszkujące regiony andyjskie były kulturami wysoce rozwiniętymi, co przejawiało się nie tylko w systemach liczb, piśmie, kalendarzu, architekturze, ale również w muzyce i instrumentach muzycznych.
Instrumenty muzyczne stanowią istotną część historii ludzkości, jako że uczestniczyły w życiu osób, rosnąc wraz z nimi i pomagając znaleźć równowagę między nimi samymi a otaczającą ich naturą.
Poniżej, przedstawiam kilka kolumbijskich instrumentów, które dla nas – Europejczyków wydawać się mogą bardzo egzotyczne i malownicze:
Świnia
Jest to rodzaj bębenka, którego dźwięk wywoływany jest za pomocą drewnianego patyczka umieszczonego na stałe w instrumencie. Świnia wykonana jest z wyciętej, lokalnej dyni, w której znajduje się zwierzęcy pęcherz, a w nim umieszczony i unieruchomiony jest drewniany kijek. Pociągając za kijek, wibracja przenoszona jest na membranę. Korzenie tego instrumentu w Kolumbii wydają się afrykańskie. Nazwa jednak wywołana jest podobieństwem dźwięku instrumentu do kwiku świni. Często intrument wyposarza się w dekoracyjne elementy (oczy i otwór gębowy), aby przypominał głowę zwierzęcia.
Przy pomocy tego instrumentu interpretuje się rytmy rajaleñas, sanjuaneros i kolumbijskie bambucos.
Okaryna
Okaryna jest niewielkim intrumentem południowoamerykańskich Andów należącym do grupy aerofonów. Pochodzenie okaryny przenosi nas do czasów prehiszpańskiej Ameryki, kiedy Indianie Kechua i Aimara używali tego instrumentu muzycznego do akompaniamentu queny i zampoñii.
Okaryna wykonana jest z gliny lub ceramiki i najczęściej posiada osiem otworów, które zamykane palcami grającego, kształtują wysokość dźwięku. Porządek dźwięków w okarynie o ośmiu otworach (z prawej do lewej) przedstawia się następująco: 1 re, 2 mi, 3 fa, 4 sol, 9 mi, 5 la, 6 si, 7 do. Na okarynie o czterech otworach jest to: mi, sol, la i si.
Okaryna wydaje melancholijny dźwięk, przywołujący andyjski wiatr wirujący w tutejszych wąwozach i górach.
Deszczowy kij
Ten andyjski intrument muzyczny produkowany jest z pnia bambusa (guadua) lub z kaktusa. W swoim wnętrzu posiada maleńkie patyczki lub kolce kaktusa ułożone w formie spirali na całej jego długości. Rurę taką wypełnia się nasionami lub kamyczkami i zamyka się ją z obydwóch stron. Dźwięk spadających nasionek, które odbijają się o patyczki jest zbliżony do odgłosu rzeki, wodospadu lub padającego deszczu. Zgodnie z tradycją Majów dźwięk deszczu był dźwiękiem poezji i głosem bogów. Ze względu na swój magiczny dźwięk deszczowy kij był wybierany jako laska oznaczająca przywódzctwo hierarchów Majów, Azteków i Mixteków.
Kozie nóżki
Typowy instrument perkusyjny andyjskiej strefy Ameryki Południowej. Instrument ten zbudowany jest z dziesiątek kozich kopytek uwiązanych na kolorowej wstążce, które produkują stukot, uderzając o nie ręką. Używane są do wystukiwania rytmu.
Quena
Quena jest oryginalnym fletem andyjskiego regionu Ameryki Południowej (Kolumbii, Ekwadoru, Peru, Boliwii, Chile i Argentyny), który używany był w inkaskim imperium. Początkowo był to flet posiadający od czterech do siedmiu otworów i wykonywany był z trzciny, ale także z kości, palonej gliny lub piór kondora.
Peruwiańska legenda opowiada, iż quena wygrywa melodie będące lamentami Inków i wzywa do odbudowy zniszczonego imperium. Istnieje również ustna kronika, zgodnie z którą pewien młody Peruwiańczyk – Camporeal, syn Hiszpana i Indianki zakochał się w Marii – córce hiszpańskich konkwistadorów. Rodzice dziewczyny nie zgodzili się na małżeństwo młodych, które byłoby ewidentnym mezaliansem i zmusili córkę do poślubienia bogatego kandydata z "odpowiedniej" według nich rodziny. Camporeal oddał się kapłaństwu. Pewnego dnia jednak spotkał w Limie swoją ukochaną. Wspólnie podjęli decyzję o ucieczce w góry, gdzie nikt nie mógłby ich naleźć i gdzie żyliby w drewnianej chatce daleko od zawistnych spojrzeń. W krótkim czasie Maria zmarła. Camporeal nie chciał odstąpić na krok jej ciała. Umieścił zwłoki na kamiennej ławce i czekał do ich rozkładu. Podczas tych dni skomponował pieśń dla swojej ukochanej. Kiedy zwłoki zamieniły się w szkielet, z jednej z kości Camporeal wykonał flet, na którym podczas samotnych nocy po pogrzebaniu Marii wzywał jej duszę. Melodie te były tak rozdzierające, że przebywający w pobliżu pasterze opuścili ze strachu ten region. Muzyka i słowa pieśni Camporeala znane są w Peru pod nazwą "manchai-puitu", czyli strasznej pieśni.
Zampoña
Zampoña jest fletem znanym również pod innymi nazwami: siku (nazwa pochodząca z języka aymará oznaczająca rurkę, która produkuje dźwięk) lub antara (z języka kechua). Zampoña zbudowana jest z serii zamkniętych na dole bambusowych lub trzcinowych rurek, związanych między sobą w formę tratwy, w które się dmucha w sposób pionowy z góry na dół. Rurki te ułożone są w dwóch liniach. Jedna składa się z sześciu rurek i nazywa się ira, a druga z siedmiu rurek i określana jest jako arka. Ira i arka posiadają mityczne znaczenie w świecie andyjskim. Mogą reprezentować mężczyznę i kobietę, dzień i noc, światło i ciemność czyli zawsze dwie przeciwstawne siły natury, które wspólnie oznaczają całość i jedność.
W całej strefie andyjskiej zampoña odgrywa niezwykle istotną rolę związaną z ceremoniami, rytuałami, magicznymi mocami, czarami, miłosnymi zaklęciami, itd. Legenda opowiada, że bóg Pan zakochał się w nimfie – Sirindze, która spacerowała po lesie, tańcząc i polując ze swoim łukiem. Pewnego dnia Pan śledził nimfę aż do rzeki. Przestraszona nimfa wzywać zaczęła pomocy u najad, które zamieniły ją w trzcinę. Niepocieszony Pan obserwując trzcinę, zdał sobie sprawę, że wiatr wpadając w nią, gwiżdże. Wydawało mu się, że były to lamenty nimfy. Zdecydował więc ściąć trzcinę i połączyć ją za pomocą wosku. W ten sposób skontruował flet. Zgodnie z tradycją flet ten posiadł magiczną moc, dzięki której potrafił za pomocą swojego dźwięku udowodnić dziewictwo młodych kobiet. Po śmierci Pana flet ukryty został w jaskini Diany. Wierzenia związane z tym tematem pojawiają się również między Indianami Kuna, którzy używają fletu podczas ceremonii inicjacji dziewczynek.
Napisz komentarz
- Prosimy o
wpisywanie komentarzy związanych z treścią artykułów. - Ataki słowne i wulgaryzmy
zostaną usunięte. - Prosimy nie
używać tego portalu do promocji swojej strony internetowej.
Komentarze
Okaryna (Dodane przez Chinaski w dniu - 2008-06-13 09:51:34) Okarynę jak na zdjęciu można kupić w Krakowie przy rynku, za zawrotną sumę 30 pln. To chyba początek Brackiej był.
Zapytanie (Dodane przez Jan w dniu - 2007-12-29 14:18:34) Mam pytanie, czy okarynę i flet można nabyc, a jesli tak, to gdzie?
Zampona (Dodane przez Michał w dniu - 2007-08-29 14:18:23) Bardzo sie ciesze że tu trafiłem... tyle informacji o instrumentach... Klimat z And:)
Prośba (Dodane przez Jerzy w dniu - 2007-08-29 11:50:43) Czy nie moglibyście umieścić utworów muzycznych na tej stronie tj np,,Lot Kondora" i innych peruwiańskich utworów
pomieszanie (Dodane przez mariusz wilk w dniu - 2007-01-05 09:48:37) Dodam od siebie,że legenda o bożku imieniem Pan pochodzi z mitologii greckiej,i nie ma nic wspólnego z Indianami andyjskimi.Fletnie Pana w najbardziej zaawansowanej formie powstawały właśnie na Bałkanach i Południowych Karpatach,terenach dzisiejszej Grecji,Rumunii i Mołdawii. Fletnia Pana jest dziś narodowym instrumentem Rumunii. Sposób gry na Zamponas i rumuńskiej Fletni Pana również w znaczący sposób się różni,i tylko dla laika jest podobne.Z poważaniem.Mariusz Wilk.
okaryna (Dodane przez kosma w dniu - 2006-12-27 15:18:44) bardzo interesujące informacje.ciekawa strona.od jakiegos czasu szukam informacji o okarynie,tu znalazłam najciekawsze.chcę nauczyc sie grac na tym instrumencie,ma przepiękny dźwięk,ale jeszcze nie wiem jak sie do tego zabrać...interesuje mnie okaryna wysokotonowa,na jej dźwięk aż serce skacze.pozdrawiam.