Historia Indian Guambianos jest historią wody i tęczy. Rodzi się ona wysoko, w kolumbijskich Andach, w południowym regionie Cauca, w klimacie wilgotnym, chłodnym i niezwykle wietrznym. Zgodnie z ustną tradycją pierwsze pokolenie Guambianos narodziło się w wyniku połączenia stawów Piendamó i Ñimbe, po tym jak ich wody oświetlone zostały promieniami tęczy.

Dla Guambianos woda może być dobra albo zła, zawsze jednak oznacza ona życie.

Dlatego właśnie życie Indian Guambianos podobne jest do wody stawu, z którego powstali. Kiedy wszystko toczy się jak należy, powierzchnia stawu pozostaje gładka i spokojna, wiatr nie muska tafli wody. Jeśli tylko jednak pojawiają się problemy, staw gniewa się, tafla wody staje się pomarszczona, chmury opadają, dosięgając ziemi, a wiatr gwałtowanie atakuje.

Guambianos, liczący obecnie około 20 tysięcy osób, stanowią jedną z nielicznych, kolumbijskich społeczności indiańskich ocalałych w wyniku hiszpańskiej Konkwisty. Dzięki jednak swej wytrwałości, ustnie przekazywanej tradycji i własnemu językowi udało im się przetrwać po dziś dzień.

Guambianos są społecznością stosunkowo niską. Ich wzrost nie przekracza 1,59 m. Posiadają piękne, długie, kruczoczarne, proste włosy, ciemne oczy i śniadą – żółtawą cerę. Są krępi, silni, o mocnych nogach i szerokich, przyzwyczajonych do pracy plecach.



Ich życie od wieków toczy się podobnym rytmem. Kobiety zajmują się tkactwem. Wyrabiają z wełny i nici piękne, kolorowe spódnice, torby zwane mochilas, koce i ruany (rodzaj grubego, południowoamerykańskiego poncha). Codzienny, męski strój złożony jest z białej, bawełnianej koszuli, podwójnej szaro-czarnej ruany, niebieskiej spódnicy z paskiem, wełnianego, kolorowego szala i wysokich butów. Strój kobiecy natomiast składa się z chusty, czarnej spódnicy i wielu sznurów korali, zawieszonych na cynamonowej szyi i ważących po kilka kilogramów. Nieodłącznym elementem stroju zarówno kobiet jak i mężczyzn jest okrągły, filcowy kapelusz, który wyraźnie odstaje od reszty ubioru. Cała kolekcja tych kapeluszy zakupiona została przez Indian w latach 60. XX wieku od przejeżdżającego przez tamtejsze tereny Szwajcara. Kapelusz powszechnie zaakceptowano jako część codziennego stroju, dodając w ten sposób indiańskiemu ubiorowi europejskiego detalu. Inny strój Guambianos zakładają wyłącznie w dniu ślubu. Panna młoda wkłada wówczas białą, wełnianą spódnicę i okrywa się czerwoną ruaną. Pan młody zakłada codzienną spódnicę, ale na ramiona zarzuca białą ruanę. Obserwując te tradycyjne stroje łatwo można zrozumieć, dlaczego Indian Guambianos określa się jako dzieci tęczy. Te kolorowe i atrakcyjne stroje używane są nie tylko od święta, ale i w dni powszednie, a nawet do pracy na polu.



Podział zadań i obowiązków domowych w indiańskiej społeczności Guambianos nacechowany jest silnym machismo. Panem domu i głową rodziny jest mężczyzna, uznawany w tej kulturze za odpowiedzialnego za prace realizowane "górną połową ciała, z użyciem głowy", a mianowicie politykę, handel, religię, magię, łowiectwo i polowania. Kobieta - jako reprezentantka "dolnej połowy ciała i małej głowy" zajmuje się prowadzeniem domu i wychowaniem dzieci, pomagając przy okazji mężowi w uprawie roli, odchwaszczaniu, siewie, zbiorach i hodowli zwierząt. Kobieta Guambiana zawsze pracuje i nie ma ani chwili odpoczynku. Nawet kiedy odwiedza sąsiadkę, albo siada przed domem, by wygrzać się w tropikalnym Słońcu, wyszywa, nawija wełnę, tka, haftuje... Kobieta niepracująca jest absolutną anomalią w tym społeczeństwie. Nazwanie jej "leniwą" jest najgorszą obrazą, która zostaje ukarana przez indiańskie duchy silnymi bólami podczas menstruacji lub porodu.

Współczesne mieszkania Guambianos wyglądają dokładnie tak jak kiedyś. Na niewielkim skrawku ziemi buduje się gliniane domki kryte trzciną, które najczęściej podzielone są na dwa pomieszczenia: miejsce do spania i jadalnię połączoną z pokojem służącym do odpoczynku mężczyzn. W takim domku mieszka z reguły rodzina złożona z rodziców i dzieci. Zdarza się czasami, że prócz tradycyjnej rodziny w domu akceptuje się również zamężnego syna i synową, którzy zgodnie z pradawnym zwyczajem nie mogą wprowadzić się do rodziny kobiety. W takim przypadku synowa w pełni akceptuje opinie teścia i pomaga w pracach domowych swojej teściowej.



Guambianos stanowią społeczność rolniczą. U podnóża gór sieją kukurydzę i pszenicę, wyżej natomiast sadzą ziemniaki, kokę, fasolę i cebulę. Hodują kury, krowy i owce. Podstawą ich codziennego pożywienia są: jajka, ryż i kukurydza. W czasach obecnych praktycznie nie spożywają mięsa. Robią to tylko z okazji świąt, podczas których specjalnym i autentycznym daniem są smażone świnki morskie. Zakraszają wówczas taki niecodzienny obiad kukurydzianym alkoholem, zwanym chicha. Jedzenie jest dla Guambianos swego rodzaju formą komunikacji społecznej. Podarowując znajomym lub krewnym określoną potrawę, zacieśniają więzy przyjaźni i solidarności, wyrażają swe podziękowanie i manifestują swą gościnność.

Jedzeniem dzielą się również Guambianos ze zmarłymi członkami swoich rodzin, których grzebią na pobliskim cmentarzu. Odwiedzają ich bardzo często, szczególnie kobiety i dzieci, które siadają przy grobach i spożywają tam podwieczorki. W ten sposób więź między światem żywych i zmarłych nie zostaje przerwana. Dla Indian Guambianos śmierć nie jest końcem, tak samo jak "Jutro nie jest innym dniem, ale dniem tym samym, który urósł i powrócił." Zgodnie z indiańską ideologią przeszłość jest zarazem przyszłością (merrap), która już minęła, ale która powraca. Dlatego właśnie zmarli, których życie już minęło, pożegnali się z żyjącymi w tej chwili i odeszli, żyją nadal w innym świecie (kansro), z którego w każdej chwili mogą powrócić i towarzyszyć swoim krewnym w zbiorach, uroczystościach, itd.

Historia świata według Guambianos ma formę trójwymiarowego ślimaka (srurrapu), którego centrum stanowi wystający ku górze środek. W podróży po tym świecie towarzyszy Guambianos ich duchowy przewodnik, ojciec i pan świata - Pishimisak. Jest to postać pochodząca z wysokich i zimnych gór, łącząca w sobie mężczyznę i kobietę. Pishimisak jest skomplikowaną postacią w mitologii Guambianos, związaną z zimnem, ale również z porządkiem i spokojem.

W kosmogonii Indian Guambianos życie znajduje się bowiem pomiędzy dwoma siłami pishi – zimnem i pachi – ciepłem. To wszystko, co związane jest ze Słońcem, Księżycem, wodą i nocą odnosi się do zimna. Ludzkie ciało, a w szczególności krew, związane są natomiast z ciepłem. Aby ludzkie ciało pozostało zdrowe i silne, odnaleźć musi ono równowagę (tzw. chishshik) między zimnem i ciepłem. Utraconą równowagę odzyskuje się, odstraszając złe duchy i przyjmując specjalne napary przygotowane na bazie "gorących składników", czyli: koki, kukurydzy, tytoniu i alkoholu.

Takie, naturalne leki przygotować może wyłącznie specjalista, jakim jest szaman Guambianos (murbik). Posiada on nie tylko ogromną wiedzę dotyczącą magicznych roślin oraz znajomość wszelkich chorób, ale przede wszystkim jest on pośrednikiem między ludźmi i duchami, potrafiącym pokierować duszą zmarłego w kierunku jego nowej przystani. Powołanie szamana nie przechodzi z pokolenia na pokolenie. Murbik jest wybrańcem duchów, posiadającym wizje, a jego przygotowanie do zawodu trwa wiele lat i wymaga wielu poświęceń. Murbik chroni społeczność Guambianos przed złymi mocami, z których najbardziej znane są: Ure, mieszkający pod ziemią i przybierający formę prosiaka; Nuguwaymasig czyli diabeł mieszkający w wulkanie Puracé zamieniający się czasami w złoto; Pijao, uważany za jednego z najstraszniejszych duchów; Yash przypominający ptaka; Kwaymantsik będący drzewem i Duch Tęczy.

Guambianos obawiają się wszystkich tych duchów, gdyż mogą one nie tylko sprowokować choroby, a nawet śmierć, ale również połączyć się ze zmarłymi i powrócić do świata żywych, stając się odpowiedzialnymi za niechciane ciąże, za uprowadzenia dzieci w góry, ucieczkę zwierząt, susze, itd.



Mimo wielu lat styczności z białą populacją Kolumbii, Indianom Guambianos udało się zachować swoje wielowiekowe tradycje, przekazywane z pokolenia na pokolenie. Akceptując w pewnych obszarach życia wpływ zachodniej cywilizacji, Guambianos kontynuują swoje magiczne życie w chłodnych i wietrznych Andach na południu Kolumbii, oświetlonych złotymi promieniami, kolumbijskiego Słońca. Pokrapiani tropikalnym deszczem, ogrzewają się wełnianymi, niebieskimi spódnicami i filcowym, szwajcarskim kapeluszem, piją kukurydziany alkohol zwany chicha, a pomocy w chwilach słabości szukają u swojego wodnego boga Pishimisaka. W ten sposób kultywują tradycję dzieci wody i tęczy.

Tekst ten wziął udział w konkursie podróżniczym zorganizowanym przez tygodnik "Angora" i portal internetowy Odyssei zatytułowanym "Jest takie miejsce...", w którym otrzymał wyróżnienie.

Napisz komentarz
- Prosimy o wpisywanie komentarzy związanych z treścią artykułów. - Ataki słowne i wulgaryzmy zostaną usunięte. - Prosimy nie używać tego portalu do promocji swojej strony internetowej.
Imie:
Tytuł:
BBCode:
Komentarz:
	Wpisz podany w okienku kod bezpieczeństwa. RADA: Jeżeli masz trudności z odczytaniem liter w okienku, kliknij na przycisk "odśwież" (dwie strzalki), aby wygenerować nowy obraz.

Powered by AkoComment 2.0! and SecurityImage 2.2.0